Verzuim is een van de vraagstukken waar wij het vaakst mee beginnen. Voordat we naar de oorzaak bij een specifieke organisatie kijken, is het goed om te weten hoe de landelijke cijfers ervoor staan, en wat een ziekmelding een organisatie daadwerkelijk kost.
Hoeveel verzuim is normaal?
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lag het ziekteverzuimpercentage over heel 2025 op 5,4%, hoger dan het jaar ervoor. Het verschil per organisatiegrootte is groot: bij bedrijven met 1 tot 10 medewerkers was het verzuim 2,6%, bij 10 tot 100 medewerkers 4,7%, en bij organisaties met 100 of meer medewerkers 6,0%. Ook per sector loopt het uiteen: in het vierde kwartaal van 2025 was het verzuim met 7,9% het hoogst in de gezondheidszorg en welzijn, tegenover 3,4% in de horeca.
Opvallend: hoewel een virusinfectie (griep, verkoudheid) voor 55% van de werknemers de meest recente reden voor ziekmelding was, worden psychische klachten, overspannenheid en burn-out samen door 9% van de verzuimers genoemd: een kleiner aandeel, maar doorgaans met een veel langere verzuimduur en grotere impact op de organisatie.
Wat kost een ziekmelding echt?
TNO publiceert jaarlijks de Arbobalans, met cijfers over de kosten van werkgerelateerd verzuim. Daaruit blijkt dat een zieke werknemer een werkgever gemiddeld circa €400 per dag kost. Dat is niet alleen het doorbetaalde loon, maar ook verminderde productiviteit, vervanging en organisatorische verstoring. Met ruim 4,2 miljoen verzuimende werknemers en een gemiddelde verzuimduur van meer dan 17 werkdagen, liepen de totale verzuimkosten voor de Nederlandse economie in 2025 op tot ruim 29 miljard euro.
Waarom de oorzaak belangrijker is dan het cijfer
Een verzuimpercentage vertelt u dát er iets speelt, niet wát. Twee organisaties met hetzelfde verzuimcijfer kunnen compleet verschillende onderliggende oorzaken hebben: de een een structureel te hoge werkdruk, de ander een chronisch zieke afdeling door onderbezetting, de derde een cultuurprobleem dat via ziekmeldingen tot uiting komt. Generieke verzuimmaatregelen (een vitaliteitsprogramma, een nieuwe verzuimprotocol) helpen pas als ze aansluiten op de daadwerkelijke oorzaak.
Dat is precies waar de Altius Organisatiediagnose mee begint: eerst de cijfers en documenten, dan de gesprekken, en pas daarna een aanbeveling, met een expliciet onderscheid tussen wat een feit is, wat een observatie, wat een aanname, en wat een aanbeveling.
Bronnen:
CBS: Ziekteverzuim neemt toe in eerste kwartaal 2025
CBS: Ziekteverzuimpercentage; bedrijfstakken en bedrijfsgrootte
TNO: Arbobalans, kosten werkgerelateerd ziekteverzuim blijven stijgen